Học ngôn ngữ Anh là học phiên dịch?

Trường Đại học Hà Nội (HANU) từ xưa tới giờ có truyền thống đào tạo phiên dịch.

Từ những năm cuối 70s trở đi, trường có khoa đào tạo phiên dịch, gồm các thứ tiếng Nga, Pháp, Trung, Anh với số lượng sinh viên hạn chế song song với khoa Lưu học sinh Nga và Lưu hoc sinh châu Âu (chiếm đa số sinh viên của trường).

Mình cũng không nhớ rõ năm nào, nhưng có vẻ sau cuối những năm 80s thì khoa phiên dịch mới tách nhỏ thành khoa Pháp, khoa Anh, khoa Nga. Dạo đánh nhau với Tàu thì không có khoa Trung. Giáo viên tiếng Trung dạo đó đi làm linh tinh các việc như trực văn phòng công đoàn hay làm các phòng ban khác trong trường.

Khi tách các khoa thì định hướng của nhà trường vẫn là đào tạo phiên dịch, như cái khung của khoa phiên dịch thuở ban đầu.

Nhiều sinh viên ra trường cũng đi làm phiên dịch cho các dự án, các tổ chức, các cơ quan nhà nước như ỏ phòng hợp tác quốc tế. Nhiều người đi làm các việc đa dạng khác như đã nói trong bài “Sinh viên ngoại ngữ ra trường làm gì” trong mục Tiếng Anh.

Như vậy theo truyền thống, nói đến phiên dịch là nói tới đại học Ngoại ngữ Hà Nội (HANU bây  giờ). Còn nói tới sư phạm thì chủ yếu là Đại học sư phạm ngoại ngữ Hà Nội (ULIS bây giờ)

Nhưng HANU vẫn trung thành với định hướng phiên dịch, trong khi ULIS bên cạnh chuyên ngành sư phạm, cũng mở thêm chuyên ngành Phiên dịch.

Nói tới tên khoa thì khoa tiếng Anh của HANU giờ các văn bản vẫn gọi là khoa tiếng Anh (Nga, Pháp, Đức, Trung, Nhật, Hàn v.v.) nhưng khi tuyển sinh không biết vì lẽ gì mà gọi là tuyển môn Ngôn ngữ Anh cho khoa tiếng Anh. Thực chất vẫn là khoa phiên dịch ngày xưa, không có gì thay đổi về chương trình hay nội dung giảng dạy.

Riêng bên ULIS thì hiện giờ có 2 khoa Anh.

Khoa tiếng Anh thực chất là khoa dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ cho các đối tượng học tiếng không chuyên như là ở trưởng Nhân Văn, hay trường Tự nhiên. Sinh viên ở đây học các giáo trình thực hành tiếng có bán trên thị trường như là the New Cambridge English Course, hay Life Line hay Headway, tùy theo chương trình và có dạy thêm tiếng Anh chuyên ngành của ngành học ví dụ Ngôn ngữ học cho khoa Ngôn ngữ, thư kí văn phòng cho khoa Lưu trữ. Về nguồn gốc mà nói thì khoa này được thành lập từ bộ môn ngoại ngữ của hai trường Nhân Văn và Tự nhiên sau khi tái cơ cấu.

Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Anh Mỹ – thực hiện nhiệm vụ đào tạo hai mảng là định hướng Phiên dịch và Sư phạm. Thực chất nhiệm vụ của khoa này giống như là dạy tiếng Anh cho sinh viên chuyên Anh. Điểm thi vào Phiên dịch thì cao hơn là Sư phạm. Hai ban này về cơ bản theo chương trình là giống nhau, chỉ khác, bên Sư phạm thì thêm các môn Giáo học pháp, lịch sử sư phạm và kiến tập giảng dạy. Và bên Phiên dịch thì học thế bằng các môn lý thuyết và thực hành dịch.

Rất khó để có thể so sánh trường ULIS đào tạo phiên dịch tốt hơn hay HANU tốt hơn. Nhưng có vẻ theo bề dày thì HANU chuyên phiên dịch hơn. Nhưng HANU không đào tạo sư phạm trong chương trình. Có thể có một khóa ngắn hạn theo yêu cầu. Còn xét về chương trình một cách hàn lâm thì chương trình đào tạo phiên dịch của ULIS bài bản hơn bởi vì lượng môn học nhiều hơn (nhưng mà, ngành phiên dịch thì lại là đào tạo nghề nên chất thực hành quan trọng).

Xét một cách thực tế thì những người dịch giỏi nhất của HANU thì lại hầu như chả mấy ai được đào tạo phiên dịch bài bản. Dịch là nghề kiểu làm nhiều thì quen chứ chưa chắc học dịch nhiều mà đã dịch tốt.

Trường HANU có những người dịch giỏi như thầy Nguyễn Quốc Hùng (nguyên gốc là dân sư phạm ngoại ngữ), Lê Thanh Dũng, Tâm, Khuê, Thu. Điểm mặt là vậy. Bên Sư phạm mình biết có Hoàng hay Đông mà cả hai này chắc chắn chưa từng học khoa phiên dịch. Nhưng nay cả những “cao thủ” đó thì cũng chưa bao giờ được phép đi dịch cho ngoại giao. Có vẻ ngoài xã hội, kiếm tiền giỏi từ dịch các hội nghị này nọ chắc chắn dân các trường ngữ không sánh được với cao thủ ngoại giao hay các chuyên gia làm việc ở bộ này bộ nọ khi được mởi chào làm phiên dịch cho các đàm phán quốc tế.

Bởi vậy nếu chỉ học qua chương trình như đã vẽ ở các trường thì có mà thánh cũng không dịch ngay được mà phải tự mày mò, rồi tự rèn luyện, rồi tự va đập thực tế mới nên cơm cháo.

Trong lí thuyết dịch, hình như Peter Newmark nói là ai dịch được thì đi dịch. Ai không dịch được thì viết về dịch. Còn ai không dịch được hay không viết về dịch được thì đi dạy dịch. hehe. Hay mà đúng lắm nha.

Về vị thế của biên phiên dịch mà nói thì cũng tùy. Những ai làm nghề dịch tay trái thì có khi được trọng vọng hơn là làm nghề dịch biên chế. Nhưng mà như đã nói có những trường hợp cá biệt đi lên từ nghề phiên dịch, như ông Vũ Khoan nguyên phó thủ tướng chẳng hạn, xuất thân từ giáo viên tiếng Nga, qua phiên dịch và tiến thẳng lên hàng chính trị gia. Ví dụ thế thôi chứ không nên ảo tưởng vì trăm vạn người làm phiên dịch mới có được người leo lên hàng đó như ông ấy. Sống chết có số, quan hay dân tùy giờ sinh tháng đẻ hehe

Tagged: , ,

2 thoughts on “Học ngôn ngữ Anh là học phiên dịch?

  1. dinh2hoang January 4, 2015 at 10:30 am Reply

    thưa cô lâu nay không thấy cô lên nét viết blog, ko biết dạo này sức khỏe cô thế nào. Một số bài rất hay nhưng nó nói là đưa password mới đọc được là thế nào ạ ?

  2. trunghq April 21, 2016 at 1:55 pm Reply

    Năm 2008, em thi đỗ Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Anh Mỹ, Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (tên chính thức trên bằng). Khi ra trường là năm 2012 thì khoa đã đổi tên được 1-2 năm là Khoa Sư phạm tiếng Anh.

    Các khoa phiên dịch, kinh tế (mới mở từ 2011, 2012 gì đó) thì vẫn gọi là Ngành/ Khoa Ngôn ngữ Anh. Em không chắc lắm gọi chính xác là ngành/ hệ hay khoa. Thường vào văn phòng thì bọn em hay gọi theo hệ Sư phạm/ Phiên dịch (mấy em Kinh tế mới mở thì em không rõ). Số lượng lớp Phiên dịch, Sư phạm đều giảm xuống gần một nửa thay vào là các lớp Kinh tế.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: