Du học và việc làm

Những lời nói này ở dạng “bói voi”, nói kiểu gì cũng đúng nhưng không phổ quát.

Mọi cái đều phải đặt trong ngữ cảnh, trong hệ thống. Tách bạch khỏi ngữ cảnh, khỏi hệ thống thì lập tức trở thành “thầy bói xem voi”. Đấy cũng là kinh nghiệm chung khi đọc bình luận cá nhân. Gạn đục khơi trong để nhặt nhạnh kinh nghiệm cho riêng mình. Cứ phản biện từ góc độ của cá nhân thì tranh cãi hoài không dứt. Đó là kinh nghiệm. Thời gian sẽ cho mỗi người cái trải nghiệm riêng trong cái chung.

************

Có nên du học không? – Nếu không khó khăn tài chính, nên. Học ở đâu ngoài VN cũng tốt. Ít nhất là có sự trải nghiệm một nền văn hóa khác, một ngôn ngữ khác. “Đi một ngày đàng, hoc một sàng khôn”.  Ngoài ra, học được nhiều thứ khác khi độc lập với gia đình. Cuộc sống không có ô sin  giúp tự mình trải nghiệm. Không có bố mẹ lo cho lúc ốm đau giúp mình biết cách giữ gìn sức khỏe để ít bị ốm hơn. Chơi với một vài người bạn xấu cho mình kinh nghiệm tìm bạn tốt và nhìn nhận đánh giá hành vi qua sự việc. Ví dụ thế.

Tuy nhiên, du học thì sau này hệ thống bạn học đại học trong nước ít hơn, quan hệ đồng học có thể cũng ít hơn, ít nhận được hỗ trợ của nhiều bạn cùng khóa hơn. Trải nghiệm gia đình nhà mình điều này rất rõ khi cha, mẹ, con gái, con rể đều là dân không học đại học trong nước….

Dân du học cũng thường là dân có cá tính độc lập, thích thẳng thắn, không vòng vo quanh co phức tạp nên nhiều khi cũng hơi bị … mệt trong việc hòa nhập với môi trường hiện thực … cái này dài nên không thể một hai dòng nói hết ở đây.

Du học về có dễ kiếm việc không? – Tùy. Đa số ở VN xin việc là dựa vào quan hệ. Thời trước, du học chịu sự phân công của Bộ Giáo dục, về nước, chủ yếu cũng là Bộ phân việc cho mình. Càng về sau, hai sự đi và ở mang tính cá nhân nhiều hơn và trách nhiệm cũng thuộc cá nhân nhiều hơn. Tuy nhiên, thời nào cũng vậy, phụ huynh đóng vai trò quan trọng. Nếu gia đình có nền tảng vững chãi, con cái được “cử” tới nơi học tốt hơn, và khi về cũng có nơi chỗ ổn định, chắc chắn hơn. Thời nay không là ngoại lệ.

Cũng có nhiều người du học về thất nghiệp và có nhiều người học trong nước vẫn có việc làm từ khi còn chưa tốt nghiệp. Có thể là giỏi thật, nhưng chủ yếu vẫn là do “quan hệ phụ huynh”.

Nên học gì ở đâu? Cũng tùy ngành và tùy túi tiền.

Xưa: muốn giàu đi Đức, muốn kiến thức đi Nga, muốn Java thì đi Tiệp, muốn gái đẹp đi Ba Lan, muôn gàn đi Trung Quốc, muốn thuốc đi Triều Tiên, muốn điên đi Mông Cổ, muốn khổ đi Cu Ba, muốn có Honda thì đi Sài Gòn, muốn sớm có con thì đi Hà Nội

Nay: theo học bổng thì đâu có học bổng thì đi. Nhiều học bổng thì chọn cái thích.

Du học tự túc thì tùy: khả năng tài chính, quan hệ thân nhân (có người đi trước chỉ giúp). Còn nói tới trường học thì cũng tùy. Hospitality thì thường Thụy Sĩ được coi là đầu bảng. Luật học ở Anh thì làm được toàn cầu nhưng học ở Mỹ thì không làm được nghề luật ở Anh. Kinh tế thì chẳng đâu bằng Mỹ, công nghệ thì Pháp, Nhật v.v. Còn nếu muốn học với các giáo sư đầu ngành thì mấy nước châu Á lắm tiền (Singapore, Hongkong, Nhật Bản v.v.), thuê giáo viên nước ngoài xịn tới dạy. Các đại học ở nước ngoài  nhất là các nước nói tiếng Anh giờ tràn ngập dân Á như Tàu, Hàn, Việt, Đài v.v Bởi vậy, học ở đâu chưa chắc quan trọng bằng ai dạy? Người thầy quan trọng.

Học trong nước có phải là tệ hơn  học ở nước ngoài không? Nhìn chung thì thế nhưng cá biệt thì không. Tuy nhiên vẫn không thể khái quát hóa. Chỉ biết một điều, lại nhìn chung, ai đã từng học ở nước ngoài thì thích hơn là ở trong nước. Môi trường đơn văn hóa vs môi trường đa văn hóa. Thư viện đơn điệu, nghèo nàn vs thư viên giàu sách và tinh thần thái độ phục vụ chuyên nghiệp. Cơ sở vật chất nghèo nàn vs trang thiết bị hiện đại. Giảng viên làm việc với tinh thần tinh thần cày cuốc thuần nông vs tinh thần học thuật chuyên nghiệp. Ngôn ngữ học đường phức tạp sơ cứng vs. ngôn ngữ hàn lâm, thân thiện. Quan hệ liên nhân thương mại, trịch thượng vs quan hệ hàn lâm, chuyên nghiệp… chỉ là ví dụ nha.

Nên du học phổ thông? đại học? hay sau đại học? Cũng khó để khái quát hóa.

Tuy nhiên, đi nhỏ quá thì dễ sốc văn hóa, phát triển lệch lạc khó hòa nhập khi trở về

Đại học có lẽ cho nền tảng tốt. Ngoại ngữ phải giỏi thì có cơ hội giỏi. Ngoại ngữ kém thì môi trường hay nỗ lực có cao mấy cũng chưa chắc cho kết quả tốt hơn.

Sau đại học, nhất là thạc sĩ, thường ngắn hạn (1-1.5 năm), chưa quen cách học mới đã kết thúc nên thường bị rỗng. Xong thạc sĩ trong nước mới qua học tiến sĩ càng bị rỗng hơn. Vậy tốt nhất là đi từ đại học tới sau đại học ở nước ngoài.

Nếu chọn một thì nên chọn học đại học ở nước ngoài. Có ngoại ngữ giỏi, có phương pháp học tốt thì học sau đại học trong nước vẫn có thể tự bổ sung khiếm khuyết của chương trình và điều kiện trong nước để hoàn thành tốt nhiệm vụ học của mình.

Du học xong rồi nên về hay ở? Rất khó khái quát hóa.

Du học tự túc: Nhiều người chọn ở lại để kiếm việc làm bù đắp kinh phí. “về nước thì không biết bao giờ lấy lại vốn đầu tư”.

Du học theo học bổng thì bị ràng buộc: phải về nước phục vụ.

Xu hướng chung: nếu có việc ở nước ngoài thì vẫn ở nước ngoài. Điều kiện hoàn thiện kiến thức tốt hơn, thu nhập tốt hơn, kinh nghiệm thực tế tốt hơn. Hầu hết không có khả năng kiếm việc ở nước ngoài thì vẫn về nước. Khi đó, cần phải có những yêu cầu càn và đủ để thích nghi với nhiều cái đặc thù của Việt Nam.

Dù ai nói thế nào, mình vẫn không tin “có người từ chối lương doanh nghiệp 4-5 ngàn đô để làm việc cho nhà trường với lương 3-4 triệu”. Lí do cũng đơn giản thôi, nhưng dài, có thế nói ở một bài khác.

Làm việc với nước ngoài thì lương thưởng rõ ràng, khó giàu và khó giàu nhanh nếu không giỏi

Làm việc với nhà nước thì vô cùng, vị trí ngon, quan hệ tốt thì “nghèo thì lâu, giầu thì nhanh”. “Thành đạt” ở cơ quan nhà nước nhiều khi là do “quan hệ”, chứ chưa chắc là do thực lực. Lương có thể ít nhưng bổng mập mờ… Thế nên ví dụ, cùng làm ở cơ quan kiểm toán thì nhân viên của hãng nước ngoài chầy chật và nhận lương theo quy định, nhưng nhân viên của VN thì có khi ngược lại…

Tagged: ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: