Nhân đọc bài Gánh nặng ngân sách Việt của Quốc Phương

Đọc toàn bài ở đây

(nếu không vào đọc nguồn được – do bbc/vietnamese bị chặn ở nhiều đường, thì có thể gõ “gánh nặng ngân sách Việt Nam”)

Gánh nặng ngân sách được tác giả đưa tin liên quan tới lương +bổng dành cho các tổ chức Đảng, Đoàn thanh niên, Phụ nữ, Mặt trân tổ quốc, hội cựu chiến binh, hội nông dân, v.v. thực chất là nơi duy trì bổng và lương của các quan chức từ cấp cục trở lên sau khi nghỉ hưu, và đội ngũ đông đảo tướng lĩnh, sĩ quan quân đội về hưu (e.g. sĩ quan làng nhàng hưu từ khi 40 tuổi cũng lĩnh lương hưu chừng 7-8 triệu, gấp rưỡi một trưởng phòng, nghiên cứu viên chính, làm việc quần quật từ sáng sớm tới khuya muộn). Một cấp cao hơn, lương hưu 15-17 triệu/tháng (theo truyền miệng)…. Quan chức quân đội giờ làm kinh tế nhiều nên chuyện tiền bạc nhiều như quân nguyên nhưng cũng chẳng thiếu bất cứ bổng lộc gì, và làm gì cũng “ngoài vòng phủ sóng”, “bí mật quốc phòng” (dù có là đề tài nghiên cứu dạng “tắm rửa cho quân nhân), không ai truy cứu được….

Điều này đúng là kì lạ so với đại đa số quốc gia thế giới vì các tổ chức đoàn thể hoạt động độc lập với chính quyền, các đảng hội thành lập không có liên quan gì tới hệ thống lương bổng của công quyền. Quan chức nghỉ hưu chỉ nhận lương hưu, làm thêm gì hoàn toàn chỉ dựa vào năng lực cá nhân, hoặc uy tín thực có trước đó (Tony Blair viết sách, nói chuyện sau khi rời nhiệm sở còn thu nhập cao hơn vạn lần khi ông đang tại vị)…

Hiện nay mỗi cơ quan đều phải oằn lưng trả lương gấp nhiều lần so với nếu chỉ phải thực hiện một lần thanh toán tiền lương và tiền công với một vị trí quản lí. Lấy đơn giản nhất là điện thoại. Trong danh mục chi tiêu nội bộ, có thấy rõ mức chi phí cho vị trí X là đúng bằng số cho vị trí tương đương bên đảng. Tương tự vậy với phụ cấp hệ số lãnh đạo chính quyền và lãnh đạo tương đương bên đảng… Ngoài ra tất cả các chức danh của đoàn thanh niên, công đoàn, phụ nữ, hội sinh viên v.v. đều có phần trăm phụ cấp lãnh đạo, từ ngân sách nhà nước (hệ số bổ sung) tới quy chế chi tiêu nội bộ. Ngoài ra, còn nhiều vấn đề khác nữa như không phân biệt rạch ròi giữa chức năng quản lí, thanh toán bổ sung cường độ lao động, và những khoản “linh tinh” khác ngoài lương, nhưng thực ra không hề “linh tinh” chút nào. Ví dụ, trong Quy chế hoạt động về nghiên cứu khoa hoc gần đây nhất thì ngoài phần lương, phu cấp lãnh đạo theo quy định, trong quy chế chi tiêu nội bộ có bổ sung hệ số lãnh đạo riêng (cao gấp nhiều lần nếu so sánh với quy định của nhà nước), hệ số tăng cường cường độ lao động (là cái gì hết sức mơ hồ), nhưng mỗi lần họp hội đồng lại vẫn có phần chi bổ sung: vừa theo quy chế, lại vừa theo quỹ riêng bổ sung của đơn vị)… Nhìn vào hệ thống thanh toán thấy có nhiều cái chồng chéo, và mức chênh lệch lương giữa quản lí và người lao động bình thường không có chức danh lãnh đạo là khá nhiều (nếu tính tương đương với mức chênh lệch theo quy định của nhà nước). Liệu bớt các “tổ chức xã hội” đó thì học phí có giảm hơn, hay có thêm tiền tái đầu tư trang thiết bị phục vụ học tập? hay được bao nhiêu, cứ “chia hết”, còn phòng học có máy móc gì không mặc kệ…???)

Các doanh nghiệp hoạt động theo hướng tự hạch toán, tự chi trả lương giống như mấy công ti cấp thoát nước, chiếu sáng đô thị Sài Gòn vừa qua với mức “lương khủng” đã bị “sờ gáy. Những đơn vị sự nghiệp có thu, mà lại hoạt động ở dạng kinh doanh giáo dục… nếu cũng được nhìn nhận như các doanh nghiệp vừa bị trảm kia, thì cũng không khác là bao. Ngoài ra các đơn vị hoạt động giáo dục, nghiên cứu còn có nhiều dự án mà cứ “có chân” trong dự án bất kì là có “lương khủng” kèm theo, nên tổng thu nhập của những người đứng đầu nếu công khai, chưa chắc “thua kém” mấy đơn vị cống rãnh vừa bị trảm.

Ấy là chưa kể, hoạt động doanh nghiệp khác hẳn với kinh doanh giáo dục, y tế. Nhất là khi số lượng người học theo yêu cầu thực tế còn vượt xa khả năng đáp ứng của tổ chức giáo dục, do đó, vẫn chưa thực sự có cạnh tranh đáng kể để cải tạo dịch vụ trong mối tương quan giữa cầu và cung.

Lấy dịch vụ bệnh viện làm ví dụ. Thu viện phí tăng, tiền giường tăng, chẳng hạn một phòng 4 giường với tổng thu 6 triệu, nhưng đó chỉ là cái giường với cái máy lạnh (thích thì bật, không thích thì tắt không cần biết lí do), còn lại thuốc thang (vẫn tự mua mà thường được tính bằng giá trên trời do bị kê đơn thuốc nhập khẩu, bị đội giá nhiều lần qua đấu thầu (kiểu đi đêm), dịch vụ vẫn chẳng có gì thay đổi, người nhà vẫn thay phiên nhau túc trực bên giường bệnh, làm các công việc của hộ lí như bất cứ giường bệnh bình dân nào khác, không có sự khác biệt dù đó là giường 10 k/ngày hay 1.5 triệu/ngày.

Một học sinh giờ nộp học phí để trang trải cho mọi thứ, trong đó người lao động trực tiếp là giáo viên rất không đáng kể, các chi phí này chia cho cơ sở vật chất (bàn ghế, địa điểm, chứ đừng hi vọng trang thiết bị tốt), chi cho đội ngũ quản lí các cấp, chia cho đội ngũ đảng, đoàn, hiệp hội phụ nữ, công đoàn v.v. ). Đừng bảo đó là trích từ quỹ đảng phí, đoàn phí, công đoàn phí không, vì nếu không thì lấy đâu ra phần trăm chia cho quy chế chi tiêu nội bộ bổ sung, rồi quỹ du lịch cho cán bộ quản lí các cấp từ đảng, đoàn, công đoàn, thanh niên, hội nọ hội kia…

Mọi cái tưởng rõ ràng, nhưng nếu có hỏi hiên nay kí nhận sổ lương hàng tháng là bao nhiêu có lẽ chỉ rõ ràng với người lao động, còn với một số vị trí thì đương nhiên không thể tường minh (vì nếu tường minh công khai thì chưa chắc sự việc mấy doanh nghiệp cống rãnh kia bị bại lộ muộn vậy).

Một bài báo của tờ báo nước ngoài, nhưng sao nó động chạm tới những cái “biết rõ trong sự lơ mơ” nhiều đến vậy!

Lí do có sự chồng chéo, và “chưa thể giải quyết bất cập) thì đơn giản. Các tổ chức đa dạng hoạt động nhưng phục vụ chung cho một mục đích, một quyền lợi nhất định. Và mỗi khi “có một vấn đề” thì sẽ có các “cánh tay đồng thuận, đồng lòng”, đoàn kết nội bộ cùng “tiền hô hậu ủng”…

Chưa thấy có gì hi vọng vào một tương lai sáng sủa nếu vẫn nề nếp đó.

Trước mắt sẽ là vỡ quỹ lương hưu…

(viết loằng ngoằng ai hiểu sao thì hiểu, nhiều lí do khiến không muốn tường minh, và cũng chẳng ám chị cụ thể cái gì).

Tagged: ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: